“De patiënt had pijn aan haar vulva tijdens het fietsen, maar vond een simpele oplossing”

Dermatoloog Hester Vermaat en gynaecoloog Marc van Beurden werken al vijftien jaar samen op de vulvapoli bij Bergman Clinics Amsterdam. Iedere week zien zij vrouwen die vaak lang hebben rondgelopen met vulvaklachten. Deze week schrijven zij in Libelle over een vrouw die weer met gemak kan fietsen. Een nieuw zadel bleek voor haar dé oplossing.

“Dat was een supertip van dat zadel, ik kan weer veertig kilometer fietsen, zonder probleem.” Ze zegt het bijna triomfantelijk terwijl ze haar jas uittrekt. Sportief, praktisch, het type van niet klagen, niet zeuren. Fietsen hoorde bij haar leven zoals ademhalen dat doet. Lange tochten, soms wel 100 kilometer per dag, samen met haar man, jarenlang. Tot het ongemerkt minder werd. Door lichen sclerosus. Dat heeft ze al lang. Ze noemt het zonder drama, zonder bijvoeglijke naamwoorden. Alsof het iets is waar je je toe verhoudt, zoals je je ook verhoudt tot slijtage, tot ouder worden. Het fietsen begon pijn te doen. Eerst een beetje, daarna meer. Ze paste zich aan, kortere ritten, minder frequent, vaker afstappen. Haar man bleef fietsen, zij bleef hem aanmoedigen. Sportief, ook daarin.
Bij het vorige consult spraken we over kleine, praktische dingen. Over een ander zadel, andere fietsafstelling. Geen groot plan, geen heroïsche geneeskunde. Meer een uitnodiging om te kijken of het anders kon.
We onderzoeken haar en zien geen veranderingen ten opzichte van de vorige keer, geen gevolgen van het fietsen. De medicinale zalven helpen goed.Terug in de spreekkamer vraagt Hester of ze het zadel online heeft gekocht. Ze schudt haar hoofd en vertelt: “Nee, ik ben naar een grote speciaalzaak gegaan, zo een waar de zadels in lange rijen aan de muur hangen. Te veel om zomaar iets te kiezen. Ik wist alleen, het moest een zadel met een uitsparing zijn.” Toen het rustig was, vroeg ze het aan een verkoper van wie ze dacht: deze durf ik dit wel te vragen. Ze vertelde waarvoor ze kwam, dat ze lichen sclerosus heeft en dat fietsen steeds moeilijker werd. Tot haar verrassing knikte hij meteen. Hij herkende het. “Meer vrouwen hebben dit. Een ander zadel helpt vaak, soms ook een andere afstelling of iets verzachtends voor de huid.” Geen gêne. Geen uitleg nodig. Ze bekeken samen verschillende zadels, rustig, aandachtig. Alsof het niet over een probleem ging, maar over comfort, over kunnen blijven fietsen. “U mag dit zadel dertig dagen proberen”, zei hij.
Dat was niet nodig. Het werkte perfect. Ze kijkt ons aan en glimlacht. Ze staat op, dezelfde praktische vrouw, dezelfde jas. Alleen iets lichter dan bij het vorige consult. “Ach,” zegt ze bij het weggaan, bijna achteloos, “het was niet de leeftijd, het was het zadel.” We blijven met een glimlach op ons gezicht achter. Soms weet een fietsverkoper meer dan medisch specialisten.

PIJN BIJ HET FIETSEN
Veel vrouwen met lichen sclerosus en lichen planus blijven wekelijks fietsen, ook als dat eigenlijk pijn doet. Bij bijna de helft zijn die klachten ernstig. Het gaat vooral om een branderig of pijnlijk gevoel, maar ook jeuk, roodheid en een doof gevoel komen vaak voor. Opvallend is dat de pijn meer voorin zit, niet op de zitbotten, en dat de klachten vaak nog een tijd aanhouden na het fietsen. De meeste vrouwen fietsen op een standaardzadel, maar een grote groep probeert iets te veranderen. Een andere zadelvorm, betere fietsafstelling of deskundig advies helpt regelmatig. Veel klachten zijn te verminderen als er aandacht voor is. Gespecialiseerde plekken waar vrouwen – en ook mannen! - veilig kunnen experimenteren met zadels, fietsinstellingen en ondersteuning, voorzien in een behoefte. In Nederland zijn meerdere speciaalzaken (o.a. www.ismzadel.nl) met zadels speciaal voor mensen met een aandoening als lichen sclerosus en lichen planus.

Podcast 'Onderste Boven' met Hester Vermaat en Marc van Beurden.

Hester Vermaat is lid van onze Medische Adviesraad. De podcast Vulvapoli gaat niet over lichen planus, maar is zeer informatief bij vragen waarmee je naar een gynaecoloog kunt gaan. 

Klik op hier op de Podcast Vulvapoli om deze te beluisteren.